در هر شبکه برق، دانستن مقدار دقیق جریان و ولتاژ برای اندازه‌گیری انرژی، حفاظت و کنترل ضروری است. اما ابزار دقیق و رله‌ها را نمی‌توان مستقیم به شبکه‌های فشار قوی و حتی فشار ضعیف متصل کرد. راه‌حل استاندارد، استفاده از ترانسفورماتور اندازه‌گیری است؛ وسیله‌ای کوچک اما حیاتی که جریان و ولتاژ شبکه را به مقادیر ایمن و قابل اندازه‌گیری تبدیل می‌کند.
ترانسفورماتور اندازه‌گیری چیست؟
ترانسفورماتور اندازه‌گیری، ترانسفورماتوری است که مدار اولیه (شبکه) را از مدار ثانویه جدا کرده و مقدار ولتاژ یا جریان را با نسبت مشخص و دقیق به مقدار استاندارد کاهش می‌دهد. خروجی ثانویه معمولاً ۱ آمپر یا ۵ آمپر برای ترانسفورماتور جریان و ۱۰۰ ولت یا ۱۰۰/√۳ ولت برای ترانسفورماتور ولتاژ است.
این تجهیزات در دو گروه اصلی تولید می‌شوند:
- ترانسفورماتور جریان (CT) — جریان اولیه را متناسب با جریان نامی ثانویه کاهش می‌دهد.
- ترانسفورماتور ولتاژ (VT یا PT) — ولتاژ اولیه را به سطح ایمن ثانویه می‌رساند.
چرا به ترانسفورماتور اندازه‌گیری نیاز داریم؟
- ایمنی پرسنل و تجهیزات در برابر ولتاژ و جریان بالا
- استانداردسازی خروجی برای کنتورها، رله‌ها و مترهای صنعتی
- ایزولاسیون گالوانیک بین مدار قدرت و مدار ابزار دقیق
- دقت اندازه‌گیری انرژی برای محاسبات مالی و فنی
استانداردها
طراحی و تولید این تجهیزات مطابق استاندارد IEC 61869 انجام می‌شود که جایگزین سری استاندارد IEC 60044 شده است. بخش‌های اصلی آن:
- IEC 61869-1: الزامات مشترک
- IEC 61869-2: ترانسفورماتور جریان
- IEC 61869-3: ترانسفورماتور ولتاژ
برای آشنایی بیشتر مقاله استاندارد IEC 61869 را مطالعه کنید.
مهم‌ترین مشخصات فنی هنگام خرید
| مشخصه | توضیح |
|---|---|
| نسبت تبدیل | نسبت جریان یا ولتاژ اولیه به ثانویه |
| کلاس دقت | حداکثر خطای مجاز (۰.۲ ، ۰.۵ ، ۰.۲S و…) |
| بار (Burden) | توان مصرفی مدار ثانویه بر حسب VA |
| ولتاژ عایقی | حداکثر ولتاژ شبکه که عایق تحمل می‌کند |
| ضریب حد دقت (ALF) | مهم در CTهای حفاظتی |
شناخت دقیق این پارامترها از بروز خطای اندازه‌گیری و عملکرد نادرست حفاظت جلوگیری می‌کند. راهنمای انتخاب کامل‌تر را در مقاله راهنمای انتخاب ترانسفورماتور جریان برای تابلو برق بخوانید.
مقالات مرتبط
برای استعلام قیمت و دریافت مشاوره فنی رایگان با کارشناسان سیوان الکتریک تماس بگیرید: ۰۹۰۱۶۰۷۰۴۳۷